Szlak architektury drewnianej

Szlak architektury drewnianej +

Pozostałości architektury drewnianej w Białymstoku to wspomnienie XIX i XX wieku. Do dziś najwięcej śladów tamtych czasów możemy dostrzec na Bojarach oraw w dawnej dzielnicy żydowskiej Chanajki, w pobliży Rynku Siennego. Pojedyncze drewniane budynki rozsiane są jednak po całym mieście.

Drewniane domy były w większości parterowe, z użytkowym poddaszem; pokryte dwuspadowym dachem i ceramiczną dachówką. Budynki usytuowane były pojedynczo lub bliźniaczo, złączone krótszym bokiem, w większości jednorodzinne. Większe, dwupiętrowe zamieszkiwało kilka rodzin. Przykładem jest zachowany do dziś budynek mieszkalny przy ulicy Złotej 8 czy Grunwaldziej 20.

Jedne z najlepiej zachowanych znajdują się przy ulicy Słonimskiej 31 oraz przy Koszykowej 27. Pierwszy z nich to modernistyczna willa powstała w 1934 roku, drugi to nowoczesna adaptacja tradycyjnego drewnianego domu.

Wartym spaceru jest tak zwany kwartał Ryszarda Kaczorowskiego, mieszczący się pomiędzy ulicami Wesołą, Waszyngtona i Mazowiecką. To miejsce, które pamiętał z dzieciństwa ostatni Prezydent Rzyczypospolitej Polskiej na Uchodźctwie. Tam się urodził i chodził do szkoły.

Hala Targowa przy Starym Rynku +

Wybudowana w latach 30. XX wieku przy Starym Rynku, zwanym do 1919 roku Świńskim Bazarem. Usytuowana tuż przy placu targowym, była miejscem, gdzie sprzedawano głównie mięso. Wnętrze hali posiada rzadko spotykaną konstrukcję otwartej więźby dachowej. Hala jest prawdopodobnie jedynym tego typu budynkiem drewnianym w Polsce, którego bryła zachowała się w stanie niezmienionym.

adres: Stary Rynek, 15-001 Białystok, Polska

Ulica Słonimska +

Ciekawe architektonicznie domy drewniane znajdują się przy ulicy Słonimskiej 31 i 33. Pierwszy z nich to modernistyczna willa z 1934 roku. W domach przy Słonimskiej mieszkania wynajmowali urzędnicy, adwokaci, inżynierowie-architekci, obrońca sądowy czy dyrektor kasy oszczędnościowej. Znajdowało się tu kilka szkół, sklepów spożywczych, piekarni, fabryka kafli, zakłady szewskie i bar „Polski”.

adres: Słonimska, Białystok, Polska

Ulica Złota +

Ulicę otwarto 2 września 1927 roku. Zabudowana drewnianymi domami z ogrodami i niewielkimi sadami. Dziś uwagę zwraca piętrowy dom położony przy ul. Złotej 9. Wybudowany w latach 30. XX wieku należał do Czupy Kane. Mieszkał tu bł. ks. Michał Sopoćko. Mieszkała i Stella Knyszyńska, a w domu naprzeciwko – jej najlepsza przyjaciółka Sonia Wajsenburg. Historia ich niezwykłej przyjaźni i poświęcenia w dramatycznych dniach wojny została wykorzystana do popularyzacji Dnia Przyjaciela, obchodzonego 20 lipca.

adres: Złota, Białystok, Polska

Ulica Wiktorii +

Większość domów pochodzi z lat 30. XX w. Przeważnie są parterowe z użytkowym poddaszem pod dwuspadowym dachem, przeznaczone dla jednej wielopokoleniowej rodziny. Do wybuchu drugiej wojny światowej ulicę zamieszkiwało ok. 50 rodzin katolickich, 19 prawosławnych, 10 ewangelickich i jedna rodzina żydowska. Pod „dziewiątką” wychowywał się malarz Czesław Sadowski. Dom przy ulicy Wiktorii 6 miał udział w konspiracyjnej historii Polski. W 1905 roku gościł późniejszego Marszałka – Józefa Piłsudskiego.

adres: Wiktorii, Białystok, Polska

Ulica S.Staszica +

Najstarszy dom położony przy ulicy Staszica 9 pochodzi z końca XIX w. Większość budynków powstała na przełomie XIX i XX w. Na początku XX wieku znaczna część domów należała do Polaków, którzy wynajmowali mieszkania pracownikom urzędów. Mieściły się tu zakłady ślusarskie, szewskie i sklepy spożywcze. W czasie okupacji hitlerowskiej w domach przy ulicy Staszica 3, 6C, 8 i 9 odbywały się „tajne komplety”. W domu Wroczyńskich przy ulicy Staszica 6C w latach 1941-44 mieściła się kancelaria białostockiego sztabu obwodu AK.

adres: Stanisława Staszica, Białystok, Polska

Ulica Koszykowa +

Większość budynków pochodzi z przełomu XIX i XX w. Zwrócone ku ulicy kalenicą lub szczytem z nisko osadzonymi oknami z okiennicami. W latach 30. XX w. w domu przy ulicy Koszykowej 26 mieszkali sędzia okręgowy śledczy Henryk Kownacki i radny białostockiego magistratu Otto Langer. Mieszkańcy ulicy mogli korzystać z usług kilku sklepików spożywczych, zaś o ich bezpieczeństwo dbał usytuowany przy ulicy Koszykowej 2 II Komisariat Policji Państwowej.

adres: Koszykowa, Białystok, Polska

Ulica Młynowa +

Ulica Młynowa położona w żydowskiej dzielnicy Chanajki, tuż przy otwartym w latach 30. XX w. największym placu targowym – Rynku Siennym. Ulica była gęsto zabudowana piętrowymi budynkami murowanymi i przeważnie parterowymi, drewnianymi domami, pochodzącymi z końca XIX i początków XX wieku. Mieściły się w nich liczne sklepiki i zakłady rzemieślnicze.

adres: Młynowa, Białystok, Polska

Kwartał Ryszarda Kaczorowskiego +

Ostatni Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie urodził się przy Mazowieckiej - pod „siódemką” - 26 listopada 1919 roku. Przy tej samej ulicy znajdowała się Szkoła Podstawowa nr 11. Ryszard Kaczorowski, wędrując do niej, przechodził koło drewnianego domu z charakterystycznym wejściem w szczycie.

adres: Mazowiecka 31/1, 15-301 Białystok, Polska

Willa gen. von Driesena / Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego +

To jeden z dwóch zachowanych w Białymstoku przykładów drewnianej miejskiej siedziby rezydencjonalnej. W 1889 roku działkę z niewielkim drewnianym budynkiem nabył generał major baron Mikołaj von Driesen. Przebudował on całkowicie drewnianą willę. Dziś mieści się tutaj Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego, oddział Muzeum Podlaskiego.

adres: Świętojańska 17, 15-277 Białystok, Polska

Młyn +

Drewniany budynek położony pod nr 11 został wybudowany w 1946 roku. Mieścił się w nim młyn elektryczny, który do 1953 roku był własnością Kazimierza Gwoździeja i Zygmunta Wesołowskiego. To jedyny drewniany młyn w mieście, w którym zachowało się pełne wyposażenie.

adres: Pod Krzywą 11, 15-258 Białystok, Polska