Szlak białostockich świątyń

Szlak białostockich świątyń +

Niewiele jest takich miast na świecie, gdzie obok siebie od wieków żyją zgodnie wyznawcy tylu religii!

W Białymstoku mieszka najwięcej prawosławnych w Polsce, a do wybuchu II wijny światowej niemal połowę jego ludności stanowili Żydzi. Od przeszło trzech stuleci w mieście mieszkają muzułmanie, a od ponad dwóch wieków ewangelicy.

Katolicy byli w Białymstoku od początków jego istnienia. Pierwsza drewniana synagoga powstała w 1693 roku, przy dzisiejszej ulicy Suraskiej. W 1727 roku wzniesiono pierwszą serkiew - św. Mikołaja. Muzułmanie w okolicach miasta osiedlili się pod koniec XVII wieku. W dobie XIX-wiecznej industrializacji wraz z przemysłowcami pojawiły się ewangelickie kirchy.

W Białymstoku istnieje dziś 35 kościołów, sród których na uwagę zasługuje katedra (Szlak rodu Branickich i Szlak esperanto i wielu kultur), zbudowany w stylu art-deco kościół Chrystusa Króla i św. Rocha (Szlak esperanto i wielu kultur), Sanktuarium Miłosierdzia Bożego z relikwiami bł. ks. Michała Sopoćki i ołtarzem papieskim.

Wyznawcy prawosławia modlą się w jedenastu cerkwiach, z których każda robi duże wrażenie. W mieście znajduje się największa świątynia prawosławna w Polsce - cerkiew św. Ducha.

W Białymstoku pozostały tylko trzy budynki po ponad sześdziesięciu synagogach: oryginalna w kształcie synagoga Piaskower, synagoga Cytronów i synagoga na ul. Branickiego.

Obecnie w mieście funkcjonują dwa muzułmańskie domy modlitwy. Trwają prace nad budową meczetu i Centrum Kultury Muzułmańskiej.

 

Kościół Zmartwychwstania Pańskiego +

Kościół według projektu Michała Bałasza, na wzór nieistniejącej już świątyni pobazyliańskiej z Berezwecza, w stylu baroku wileńskiego. Zbudowany w latach 1991-1996, upamiętnia Polaków poległych z rąk najeźdźców, w tym kapłanów archidiecezji wileńskiej zamordowanych przez hitlerowców – błogosławionych: Władysława Maćkowiaka, Stanisława Pyrteka i Mieczysława Bohatkiewicza.

adres: Księdza Arcybiskupa Romualda Jałbrzykowskiego 5, 15-753 Białystok, Polska

Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego +

Świątynia zaprojektowana przez Jana Kabaca, Jerzego Uścinowicza i Władysława Ryżyńskiego na początku lat 90. XX wieku, jako kontynuatorka cerkwi wzniesionej w 1898 roku przy ul. Sienkiewicza i rozebranej w 1938 roku. Formą nawiązuje do tradycji staroruskiej i nowogrodzkiej oraz sakralnego budownictwa Podlasia. Wniesiona na planie centralnym.

adres: Władysława Sikorskiego 9, 15-667 Białystok, Polska

Cerkiew Świętego Ducha +

Największa cerkiew prawosławna w Polsce i jedna z największych w Europie. Zaprojektowana przez Jana Kabaca. Jej budowa rozpoczęła się w latach 80. XX wieku. Zwieńczona kopułami symbolizującymi Jezusa i czterech ewangelistów, kształtem nawiązuje do płomieni schodzących z nieba i zesłania Ducha Świętego na apostołów. W cerkwi znajduje się najwyższy w Polsce ikonostas, a za nim dwa ołtarze. Obok cerkwi wzniesiono dzwonnicę, która jest trzecią co do wysokości budowlą Białegostoku, po kościele Chrystusa Króla i św. Rocha oraz kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

adres: Antoniuk Fabryczny 13, 15-762 Białystok, Polska

Sanktuarium Miłosierdzia Bożego +

Świątynia zaprojektowana przez Andrzeja Nowakowskiego i Janusza Pawłowskiego. Oddana do użytkowania w połowie lat 80. XX wieku. W krypcie kościoła spoczywają szczątki błogosławionego ks. Michała Sopoćki. W dolnym kościele złożono relikwie św. Faustyny, której spowiednikiem był ks. Sopoćko. Na zewnątrz znajduje się ołtarz papieski z płaskorzeźbą „Drzewa Jessego”, przy którym Jan Paweł II odprawiał eucharystię podczas wizyty w Białymstoku w 1991 roku.

adres: Michała Sopoćki 1, 15-114 Białystok, Polska

Synagoga Cytronów / Galeria im. Sleńdzińskich +

Synagoga zbudowana w latach 1936-39 przez rodzinę Cytronów, otwarta przed II wojną światową. Po wojnie do końca lat 60. była głównym miejscem modlitwy Kongregacji Wyznania Mojżeszowego w Białymstoku. Odnalezione tu fragmenty modlitewników znajdują się w Muzeum Historycznym przy ul. Warszawskiej. Później w budynku synagogi mieściła się siedziba lokalnej spółdzielni krawieckiej, a od początku lat 90. istnieje tu Galeria im. Sleńdzińskich.

adres: Ludwika Waryńskiego 24A, 15-461 Białystok, Polska

Kościół św. Wojciecha Biskupa i Męczennika / dawna kircha +

Zaprojektowany przez Jana Wendego, zbudowany w latach 1908-1912 jako ewangelicko-augsburski kościół św. Jana Chrzciciela. W 1939 roku, po zajęciu Białegostoku przez Rosjan, przestał funkcjonować. W sierpniu 1944 roku został przekazany dekanatowi białostockiemu. Dnia 29 września 1944 roku kościół poświęcono św. Wojciechowi. Pierwsze nabożeństwo zostało odprawione 31 października 1944 roku w intencji 18 tysięcy Polaków zamordowanych w Grabówce koło Białegostoku. W 1961 roku rekolekcje dla inteligencji prowadził tutaj ks. Karol Wojtyła. Odkąd w kościele przechowywane są relikwie św. Wojciecha, kościół zyskał rangę sanktuarium.

adres: Warszawska 46A, 15-077 Białystok, Polska

Cerkiew Mądrości Bożej +

Świątynia zaprojektowana przez Michała Bałasza, na wzór cerkwi Hagia Sophia w Istambule. Budowę białostockiej cerkwi rozpoczęto w 1987 roku, a jej uroczyste poświęcenie odbyło się w 1998 roku. Wnętrza świątyni zdobią polichromie stworzone przez czterech greckich malarzy, pracujących pod kierownictwem profesora Xenopoulosa, wykładowcy ikonografii na Uniwersytecie w Salonikach.

adres: Trawiasta 5, 15-161 Białystok, Polska

Dom Modlitw muzułmanów +

Miejsce modlitw muzułmanów w Białymstoku pełniące rolę meczetu. Obecnie także siedziba władz Muzułmańskiego Związku Religijnego. Tutaj odbywają się piątkowe i świąteczne modlitwy. Dom jest miejscem spotkań, wykładów poświęconych historii Tatarów i dziejom islamu. Przez wiele lat odbywały się tu cotygodniowe spotkania młodzieży muzułmańskiej. Parter drewnianego domu nawiązuje do wystroju meczetu z charakterystycznym minbarem i wyraźnie zaakcentowanym mihrabem wskazującym kierunek na Mekkę.

adres: Piastowska 13F, 15-207 Białystok, Polska

Kościół Niepokalanego Serca Maryi w Dojlidach +

Tuż obok dzisiejszej świątyni stał pounicki, 300-letni kościół drewniany, który w czasie kasaty unii został zamieniony na cerkiew prawosławną. W 1919 roku kościół przekazano katolikom. Przetrwał on różne koleje losu. Po wojnie świątynię powiększono, a w 1947 roku rozpoczęto budowę nowego kościoła według projektu Stanisława Bukowskiego.  Konsekrowano go w 1955 roku pod wezwaniem Niepokalanego Serca Maryi, zaś stary kościół  został rozebrany. Dwunawowa świątynia, zrealizowana w stylu modernizmu z detalem w duchu polskiej sztuki dekoracyjnej, uważana jest za jeden z ciekawszych architektonicznie obiektów sakralnych tamtego okresu w Polsce. Dojlidy w latach 1986-1989 stanowiły centrum modlitw za Ojczyznę, prowadzonych przez ks. Stanisława Suchowolca, kapelana Solidarności zamordowanego w 1989 roku na plebani. Tutaj znajduje się jego grób.

adres: Stanisława Suchowolca 27, 15-565 Białystok, Polska